اقتصاد مقاومتي

اقتصاد مقاومتي يعني تشخيص حوزه هاي فشار یا درشرایط کنونی تحریم و متعاقبا تلاش براي کنترل و بي اثر کردن و در شرايط آرماني تبديل چنين فشارهايي به فرصت ، که قطعا باور و مشارکت همگاني و اعمال مديريت هاي عقلايي و مدبرانه پيش شرط و الزام چنين موضوعي است. اقتصاد مقاومتي کاهش وابستگي ها و تاکيد روي مزيت هاي توليد داخل و تلاش براي خوداتکايي است.

و صد البته منظور از اقتصاد مقاومتی واقعی، یک اقتصاد مقاومتی فعال و پویاست نه یک اقتصاد منفعل و بسته چنانکه مقاومت برای دفع موانع پیشرفت و کوشش در مسیر حرکت و پیشرفت تعریف می‌شود.

بنابراین مسئولان و اندیشمندان باید مراقب باشند در راه رسیدن به اقتصاد پویا در دام اقتصاد بسته و خود محور نیفتند.

در واقع هدف در اقتصاد مقاومتی آن است که بر فشارها و ضربه‌های اقتصادی از سوی نیروهای متخاصم که سد راه پیشرفت جامعه است، غلبه کرد.

تفاوت آن با ریاضت اقتصادی

ریاضت اقتصادی به طرحی گفته می‌شود که دولت‌ها برای کاهش هزینه‌ها و رفع کسری بودجه، به کاهش و یا حذف ارائه برخی خدمات و مزایای عمومی دست می‌زنند. این طرح که به منظور مقابله با کسری بودجه توسط برخی دولت‌ها انجام می‌شود گاهی اوقات به افزایش میزان مالیات و افزایش دریافت وام‌ها و کمک‌های مالی خارجی می‌انجامد.

اینکه بر اقتصاد و شرایط بحران زده اش ریاضت و سختی تحمیل شود، در ظاهر اصلا کار خوشایندی به نظر نمی رسد، اما ، می تواند به بازیابی درازمدت اقتصاد کمک کند.

بنابراین اگرچه اقتصاد ایران شاید ناچار شود در دراز مدت به سیاست های ریاضتی روی بیاورد، اما اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی دو مفهوم جداگانه و مستقل است که به هیچ عنوان منجر به بروز یکدیگر نخواهند شد.

اقتصاد مقاومتی،الگویی برای ملل مستضعف جهان

اقتصاد مقاومتی راه عبور از تحریم

اهداف الگوهای اقتصادی بر مبنای پذیرش فروض مختلف شکل می گیرند، همچنین پذیرش فروض و اهداف، به نوبه خود به تبیین دلالت هایی برای تحقق الگو منجر می شود. این نوشته به دنبال واکاوی بخشی از فروض و اهدافی است که الگوی اقتصاد مقاومتی به عنوان الگوی متناسب با جمهوری اسلامی در عرصه اقتصاد را از سایر الگوها متمایز می کند. 


تضاد درونی و آشکار گفتمان انقلاب اسلامی با منافع قدرت های جهانی موجب شده است تا جمهوری اسلامی ایران از بدو تاسیس به شیوه های گوناگون مورد دشمنی قرار گیرد. پذیرش این واقعیت برای اثبات متفاوت بودن الگوی اقتصادی مناسب برای کشوری دارای این ویژگی با الگوی اقتصادی سایر کشورها کافی است.

در واقع پذیرش فرض وجود دشمن، اهداف و الزاماتی در عرصه ی اقتصادی در پی می آورد که در نتیجه ی آن الگویی متمایز برای اقتصاد ملی ساخته خواهد شد. این الگو، که از سوی رهبر معظم انقلاب با عنوان اقتصاد مقاومتی نامگذاری شده است، نه تنها برای جمهوری اسلامی ایران بلکه برای تمام ملل مستضعف جهان که منافع آنها در تضاد آشکار با منافع دول مستکبر قرار دارد به عنوان الگوی مناسب شناخته خواهد شد. پذیرش فرض وجود دشمنی هوشمند نقطه افتراق اصلی این الگو با سایر الگوهای اقتصادی است، به تبع پذیرش این فرض، اهداف و پیامدهای این الگو نیز متفاوت خواهد بود. 



حضور دشمنی هوشمند که مترصد آسیب رساندن به منافع ملی است، الزام رفع نقاط آسیب را در پی می آورد چرا که هوشمندی وی به او امکان شناسایی نقاط آسیب را می دهد و اقتضای دشمنی او استفاده از این نقاط در جهت ضربه زدن است. پس اقتصادی کاملاً مقاومتی است که هیچ نقطه ای که دشمن بتواند از آن برای ضربه زدن استفاده کند، در خود نداشته باشد.
علاوه بر رویکرد تدافعی به معنایی که تا اینجا مورد بحث قرار گرفته است، در عرصه جنگ اقتصادی برای تهدید منافع دشمن و بازداشتن او از آسیب رساندن به منافع ملی باید سازوکارهایی طراحی کرد تا بتوان علاوه بر دفاع هوشمندانه و پوشش نقاط آسیب، ظرفیت استفاده از رویکرد تهاجمی را نیز به وجود آورد

با این توضیحات می توان اهداف الگوی اقتصاد مقاومتی را تبیین کرد. این اقتصاد علاوه بر افزایش رفاه ملی که می تواند هدفی مشترک با سایر الگوهای اقتصادی تلقی شود، هدف آسیب ناپذیر ساختن اقتصاد و آسیب رساندن به منافع اقتصادی دشمن را نیز در مجموعه اهداف خود در نظر می گیرد. 
پذیرش فرض و اهداف متفاوت برای یک الگوی اقتصادی، راهبردها و دلالت های سیاستی مختلف و متفاوتی را برای بخش های مختلف اقتصاد به دنبال خواهد آورد که تحقق کامل الگوی مد نظر در گرو تحقق آنهاست.

رهبر معظم انقلاب در سخنان اخیر خود در جمع کارگزاران نظام به برخی از این الزامات اشاره کرده اند. مردمی کردن اقتصاد، کاهش وابستگی به نفت، مدیریت و تعادل در مصرف، استفاده‌ى حداكثرى از زمان و منابع و امكانات و پرهیز از تصميم هاى خلق‌الساعه محورهای مورد اشاره رهبر انقلاب بوده اند.

تحقق این الزامات به معنای حرکت در جهت تحقق اهداف اقتصاد مقاوتی است. امری که بسیج همه جانبه نیروهای انقلاب در لایه های تصمیم گیر و تصمیم ساز نظام را می طلبد. با توجه به اینکه بدنه دانشگاهی کشور به عنوان بخشی از بدنه تصمیم ساز نظام شناخته می شود، لازم است این ظرفیت در جهت تبیین سیاست ها و راهکارهای عینی و عملی تحقق الگو فعال شود. چرا که تحقق اقتصاد مقاومتی ضرورت ذاتی نظام اسلامی، به ویژه در شرایط فعلی است.

جنگ اقتصادی تمام عیاری که دشمن در شرایط فعلی به نظام اسلامی تحمیل کرده، بهترین فرصت برای بازسازی ارکان اقتصاد ملی در جهت تحقق اهداف مطرح شده است. اگرچه از گذشته و با توجه به تضاد درونی و دشمنی مداوم جبهه استکبار جهانی با نظام اسلامی، حرکت به سمت این جبهه قابل پیش بینی بود و شاید می شد با پوشاندن گلوگاه ها و نقاط آسیب، ابزارهای دشمن برای آسیب رساندن به اقتصاد ملی را از دست او گرفت و به نوعی او را خلع سلاح کرد، اما در حال حاضر که برخی از این نقاط آشکار شده اند، فرصت بسیج نیروها برای حرکت به سوی اقتصاد مقاومتی را باید غنیمت شمرد.

در واقع، تحریم ها می تواند عاملی برای رفع نقاط آسیب و درمان بیماری های مزمن اقتصاد ما باشد که هر یک از این دستاوردها به معنای برداشتن گامی در جهت تحقق الگوی اقتصاد مقاومتی و پیروزی در عرصه جنگ اقتصادی است.

امروزه جمهوری اسلامی در حوزه‌های اقتصادی خود با مسائل یا مفاهیمی مواجه است كه به هیچ عنوان تاكنون چه در عرصه‌ی نظر و در كتاب‌های درسی و چه در عرصه‌ی عمل و تجارب بشری مشابه و مابه‌ازای واقعی نداشته است. بنابراین خود انقلاب اسلامی مكلّف به نوآوری و ابتكار و نظریه‌پردازی و الگوسازی در این عرصه‌های جدید اقتصادی است. هر كشوری كه عَلم استكبارستیزی را برپا كند نیازمند چنین الگوهایی است. یكی از این مفاهیم، «اقتصاد مقاومتی» است.

اگر تمام دانش انباشته و كتاب‌های مرسوم اقتصادی دنیا را مطالعه كنید، نظریه یا تجربه‌ای مدون و مكتوب درباره‌ی اقتصاد مقاومتی نخواهید یافت. در تمام متون و كتاب‌های اقتصاد، هیچ پیشینه‌ای نظری یا عملی از تحریم بانك مركزی نخواهید دید و از آن‌جا كه این امر تاكنون سابقه نداشته، چگونگی واكنش به آن هم امری بدیع است. حتی اگر مطالعاتی هم در این باره صورت گرفته باشد، در طبقه‌بندی‌های محرمانه و امنیتی قرار گرفته و امكان دسترسی به آن برای كارشناسان معمولی وجود ندارد. نتیجه اینكه اقتصاددان انقلاب اسلامی نمی‌تواند از نظریه‌های متداول برای حل مشكل و مسأله‌ی خود بهره بگیرد. لذاست كه جنبش نرم‌افزاری و الگوی اسلامی- ایرانی اداره‌ی جامعه، شكل بدیعی به خود می‌گیرد كه الهام‌بخش جمیع ملت‌های آزاده خواهد بود.

مطلبی كه در این نوشته درآمدی بر آن خواهم داشت، مسأله‌ی اقتصاد مقاومتی است. ابتدا لازم است كه یك تبیین و تعریف علمی از اقتصاد مقاومتی ارائه دهیم. اقتصاد مقاومتی را می‌توان چهارگونه تعریف نمود و چهار الگو از آن یا تركیبی از همه‌ی آنها را در كشور به عنوان پروژه‌هایی ملی پیگیری كرد.

و کلام آخر...